काठमाडौं । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको नाफामा चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को सुरुवाती दुई महिनामा सुधार देखिएको छ । कर्जा प्रवाहमा सुस्तता, लगानीयोग्य रकमको अधिकता र खराब कर्जाको दबाब कायमै रहे पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको खुद नाफा गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६.११ प्रतिशतले बढेको हो ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको भदौ मसान्तसम्मको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन र भदौमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले कुल १९ अर्ब ४५ करोड ९७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो नाफा १८ अर्ब ३३ करोड ८९ लाख रुपैयाँ थियो ।

अर्थतन्त्रमा अपेक्षित सुधार नदेखिए पनि पुराना कर्जा असुली, शुल्क तथा कमिसनबाट हुने आम्दानी र अन्य गैरब्याज आम्दानीले बैंकहरूको नाफा बढाउन सहयोग गरेको देखिन्छ । यद्यपि, घट्दो ब्याजदर, न्यून कर्जा माग र खराब कर्जाका कारण बैंकहरूले अझै चुनौतीको सामना गरिरहेका छन् ।

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकले १७ अर्ब ८१ करोड ४० लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन् । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा उनीहरूको नाफा १६ अर्ब ५९ करोड ८७ लाख रुपैयाँ थियो । यसअनुसार वाणिज्य बैंकहरूको नाफा ७.३२ प्रतिशतले बढेको छ ।

नयाँ परियोजनामा कर्जाको माग कमजोर रहे पनि बैंकहरूले पुराना कर्जा असुली र छोटो अवधिका लगानीमा जोड दिएका छन् । यसका साथै आयात तथा डिजिटल बैंकिङ कारोबारसँग सम्बन्धित शुल्क र कमिसन आम्दानीले पनि नाफामा योगदान पुर्‍याएको देखिन्छ ।

नबिल सबैभन्दा अगाडि, आठ बैंकको नाफा अर्बभन्दा बढी

वाणिज्य बैंकहरूमध्ये नबिल बैंकले सबैभन्दा बढी खुद नाफा आर्जन गरेको छ । बैंकले भदौ मसान्तसम्म १ अर्ब ८० करोड २६ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकको नाफा १ अर्ब ३२ करोड ७१ लाख रुपैयाँ थियो । यसअनुसार नबिलको नाफा ३५.८३ प्रतिशतले बढेको छ ।

नाफाका आधारमा ग्लोबल आइएमई बैंक दोस्रो स्थानमा रहेको छ । बैंकले १ अर्ब ६९ करोड ४५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । गत वर्षको तुलनामा बैंकको नाफा ४.०७ प्रतिशतले बढेको हो ।

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक १ अर्ब २७ करोड ५८ लाख रुपैयाँ नाफासहित तेस्रो स्थानमा रहेको छ । बैंकको नाफा वृद्धिदर भने ०.९१ प्रतिशतमा सीमित भएको छ ।

प्राइम कमर्सियल बैंकले १ अर्ब १४ करोड ८ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ । बैंकको नाफा गत वर्षको तुलनामा ८.९९ प्रतिशतले बढेको हो । त्यस्तै, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले २५.३१ प्रतिशतको वृद्धिसहित १ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ ।

दुई महिनामै एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नाफा कमाउने बैंकको संख्या आठ पुगेको छ । एनएमबि बैंकले १ अर्ब ३ करोड २३ लाख रुपैयाँ, सानिमा बैंकले १ अर्ब २ करोड ५६ लाख रुपैयाँ र कुमारी बैंकले १ अर्ब १ करोड ४४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएका छन् । यीमध्ये कुमारी बैंकको नाफा भने गत वर्षको तुलनामा ४.०१ प्रतिशतले घटेको छ ।

हिमालयन बैंकको नाफा वृद्धिदर उच्च

नाफाको कुल रकमभन्दा वृद्धिदरका आधारमा हिमालयन बैंक अगाडि देखिएको छ । बैंकको खुद नाफा ५५.१३ प्रतिशतले बढेर ५७ करोड ५१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बैंकले ३७ करोड ७ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको थियो ।

सानिमा बैंकको नाफा पनि ४२.१५ प्रतिशतले बढेको छ । गत वर्षको पहिलो दुई महिनामा ७२ करोड १५ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको बैंकले चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १ अर्ब २ करोड ५६ लाख रुपैयाँ कमाएको छ ।

एभरेष्ट बैंकले ७.८८ प्रतिशतको वृद्धिसहित ९८ करोड ४७ लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गरेको छ । प्रभु बैंकको नाफा १०.१३ प्रतिशतले बढेर ७४ करोड ४५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ ।

त्यसैगरी, माछापुच्छ्रे बैंकको नाफा ८.१७ प्रतिशतले बढेर ५२ करोड १३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने नेपाल एसबिआई बैंकले १७.३३ प्रतिशतको वृद्धिसहित ४१ करोड ५९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ ।

सात बैंकको नाफा घट्यो

समग्र वाणिज्य बैंकहरूको नाफा बढे पनि सात बैंकको नाफामा भने गिरावट आएको छ । सिटिजन्स बैंकको नाफा सबैभन्दा धेरै १४.९९ प्रतिशतले घटेर ४७ करोड ४० लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।

नेपाल बैंकको खुद नाफा १२.४५ प्रतिशतले घटेर ७३ करोड ७९ लाख रुपैयाँमा झरेको छ । त्यस्तै, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकको नाफा १० प्रतिशतले घटेर ४७ करोड ९० लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।

लक्ष्मी सनराइज बैंकको नाफा ८.३६ प्रतिशतले घटेर ८९ करोड २६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने कृषि विकास बैंकको नाफा ६.३३ प्रतिशतले घटेर ५५ करोड २५ लाख रुपैयाँमा झरेको छ । सिद्धार्थ बैंकको नाफा पनि ०.९९ प्रतिशतले घटेर ८४ करोड ५ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ ।

यस अवधिमा एनआईसी एशिया बैंकले ४९ करोड ९० लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । बैंकको नाफा वृद्धिदर ०.७९ प्रतिशतमा सीमित भएको छ । नेपाल एसबिआई बैंक, सिटिजन्स बैंक, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक र एनआईसी एशिया बैंकको नाफा तुलनात्मक रूपमा कम देखिएको छ ।

ब्याज आम्दानी र खराब कर्जाको दबाब

बैंकहरूको नाफामा देखिएको उतारचढावमा खराब कर्जा, कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका लागि छुट्याउनुपर्ने रकम र ब्याज आम्दानीको अवस्थाले प्रभाव पारेको छ । आर्थिक गतिविधिमा सुस्तता कायम रहँदा व्यवसायी तथा व्यक्तिगत ऋणीले समयमै साँवा र ब्याज भुक्तानी गर्न नसक्दा बैंकहरूलाई कर्जा असुलीमा दबाब परेको छ ।

खराब कर्जा बढ्दा बैंकहरूले सम्भावित नोक्सानी व्यवस्थापनका लागि बढी रकम छुट्याउनुपर्ने हुन्छ । यसले बैंकहरूको वितरणयोग्य नाफामा असर पार्छ । अर्कोतर्फ, निक्षेप र कर्जाको ब्याजदर घट्दै जाँदा बैंकहरूको खुद ब्याज आम्दानी तथा ब्याजदर अन्तरमा पनि दबाब परेको छ ।

बैंकिङ प्रणालीमा लगानीयोग्य रकम पर्याप्त भए पनि कर्जाको माग अपेक्षाअनुसार बढ्न सकेको छैन । यसले बैंकहरूको लगानी विस्तार र प्रतिफल वृद्धिमा अवरोध सिर्जना गरेको छ ।

समग्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको नाफा बढे पनि सबै बैंकको अवस्था समान छैन । केही बैंकले उल्लेख्य नाफा वृद्धि गरेका छन् भने केहीको नाफा घटेको छ । आगामी दिनमा कर्जा प्रवाह, खराब कर्जाको व्यवस्थापन, ब्याज आम्दानी र आर्थिक गतिविधिमा हुने सुधारले बैंकहरूको वित्तीय नतिजालाई प्रभावित गर्ने देखिन्छ ।

स्रोत : नेपाल राष्ट्र बैंक ।